Nog geen minuut nadat ik op een bankje in Cusco’s Plaza de Armas ben gaan zitten, begint een oudere knar naast me woest te schreeuwen tegen een schilderijverkoper.
De rust waarvoor ik naar het park kwam is onmiddellijk verdwenen.
Hij foetert dat het een scam is. Ik dacht het al wel, want kort daarvoor kreeg ik nog een prachtig kunstwerk voor welgeteld 1 sole aangeboden: omgerekend 25 eurocent. Te mooi om waar te zijn.
Met zijn halflange kapsel en doorleefde kop doet hij me denken aan Mick Jagger. Plots vertrekt zijn gezicht van afschuw. Hij walgt overduidelijk van deze verkopers. Nee-schuddend steekt hij zijn hand naar me uit: “Gonzalo.” Hij blijkt uit Lima te komen. Eerlijk gezegd had ik hem voor een Westerling aangezien.
Daarna vertelt hij me dat het hetzelfde liedje is met de zogenaamd behulpzame schoenenpoetsers die je voor opnieuw 1 sole willen helpen. Na je schoenen een beurt te hebben gegeven, vragen ze volgens hem met droge ogen het vijftigvoudige.
De ontmoeting met Gonzalo was slechts een van de verrassingen momenten tijdens mijn reis door Peru. Een reis die bomvol avontuur zat. In bijna 3 maanden trok ik via de Amazone in Iquitos naar Lima, om daarna de turquoise gletsjermeren van Huaraz te bewonderen en vervolgens in Cusco en Arequipa neer te strijken. Ik heb het land daarom behoorlijk goed leren kennen.
Peru heeft me in die maanden op meerdere vlakken verbaasd. Soms positief, soms negatief. En soms was het gewoonweg bizar. In dit artikel deel ik de zestien dingen die me het meest zijn bijgebleven, en er zitten er een aantal tussen die je wenkbrauwen omhoog zullen doen schieten.
1. De straatwegers
Loop ik door een drukke straat in Arequipa, zie ik daar opeens een weegschaal staan. Ernaast zit een oude en kleine meneer op een houten krukje met drie poten, van wie ik z’n gezicht niet kan zien omdat zijn hoed alles bedekt. Wat is hier nou de bedoeling van? Dat je jezelf op straat gaat staan wegen?
Nou, inderdaad!
Voor welgeteld 1 sole (25 eurocent) mag je op de -veelal ouderwetse- weegschaal staan om te kijken wat je gewicht is. Hoe schattig is dat?
2. Groenten zijn bijzaak
Eindelijk broccoli, al was het slechts één roosje.
Nee, voor groenten hoef je niet in een lokale Peruaanse eettent aan te schuiven.
De menu’s bestaan meestal uit een voorafje en een hoofdgerecht plus een ietwat zoetig drankje. Vooraf kun je denken aan een kom soep, een ceviche van inktvis of iets origineels als een gegrilde zoete aardappel met een korstje van gesmolten kaas. Het hoofdgerecht is niet zelden kip of rundvlees, aangevuld met rijst en een handjevol grofgesneden frieten.
Koolhydraten en eiwitten vliegen je om de oren.
Groenten zijn duidelijk bijzaak (terwijl het er op de markten van stikt), met wat geluk vind je ze in de soep. Bij het hoofdgerecht gaat het om een plakje tomaat en maximaal drie blaadjes sla als garnering (en dan vaak met een vettige dot saus eroverheen). En héél soms blokjes rode biet. Of gewoon helemaal niks.
Lekker is het daarentegen wel. Absoluut beter dan de dagmenu’s in Colombia als je het mij vraagt. Daar doen ze er met de bonen zelfs nog een schep koolhydraten bovenop! En het is ook nog eens goedkoop: menu’s zoals hierboven beschreven kosten je doorgaans 8 tot 12 soles.
3. ‘Gringo’-prijzen
Meer betalen omdat je een toerist bent?
Yep, ook in Peru is het raak.
We hebben het dan over zogenaamde gringo-prijzen. Een gringo is een buitenlander, en die hebben ze logischerwijs zo gespot.
Overigens is het lang niet altijd zo hoor, dat je een hogere prijs dan de locals krijgt. Ik heb vaak zat meegemaakt wél gewoon de eerlijke prijs te krijgen. Bovendien staat op markten nogal eens het bedrag per kilo op een stukje karton geschreven, zodat genaaid worden geen optie is. Al moet je wel even goed opletten wanneer ze je spullen op de weegschaal leggen, want zo nu en dan wordt er gesjoemeld met het gewicht.
Afdingen? Mwah, mijn ervaring is dat het doorgaans een gevalletje take it or leave it is. Wél helpt het als je een woordje Spaans spreekt, het geeft je een beetje goodwill.
4. Het emmertje op de wc
Is er nog iemand die een slecht woord durft te spreken over de illustere bumgun uit Azië?
Want wat is het toch fijn als je de wc schoon en fris kunt verlaten. Om er geen doekjes om te winden: ik heb het over de boodschap waar menigeen nooit over spreekt: de grote.
In Peru (en de rest van Zuid-Amerika evengoed) is het zo veelbesproken waterpistooltje helaas nergens te bekennen (en goh, wat hoopte ik er vooraf op). Je zult het moeten doen met wc-papier, zoals je dat thuis gewend bent. Op zich prima natuurlijk (we weten immers niet beter, op de bumgunfanaten na dan), alleen valt haast op ieder toilet in koeienletters te lezen dat je het papier met je darmresten niet mag doorspoelen. De hoofdreden hiervan zijn rioolbuizen die stammen uit de prehistorie.
Naast de pot staat een emmer, hopelijk met deksel want ook zonder komt geregeld voor. Daar pleur je je wc-papier netjes in.
Het kan aan mij liggen, maar ik vind het vreselijk om zo’n emmer te openen wetende wat voor ranzigs ik aan kan treffen. De werkelijke details zal ik je besparen…
5. De flesjes kruidenthee zijn niet om te nassen
“Ehm, zit er suiker in of niet?”
Vroeg ik in het Spaans, bij een kraampje voor het vervallen busstation van Arequipa. Er stonden tig flesjes met raadselachtige drankjes uitgestald, en ik wilde er wel eens eentje proeven.
Nou, de meid die er werkte beweerde stellig dat er geen suiker in zat.
Flesje voor flesje vroeg ik wat het was. De meest veilige keuze leek me de kruidenthee, voor het gemak pakte ik meteen maar een grote fles.
Toen ik later in de bus de eerste slok nam, ging ik kapot van de zoetheid. Onmiddellijk volgde een bijkomende smaak die ik simpelweg niet kan beschrijven (en ik heb net opnieuw een slok genomen om te proberen het in woorden te vatten). Erger dan hoestdrank. Ronduit smerig.
Dus wees gewaarschuwd voor deze brouwsels. Of misschien heb ik het gewoon slecht getroffen. Kan ook. 😉
6. Irritant toetergedrag
“Kap is man, kneus!”
Niet zelden werd mijn vermogen tot kalm blijven op de proef gesteld in de Peruaanse steden, en liet ik me even volledig gaan in het Nederlands.
Want poeh hey, toeteren kunnen ze hoor. Echt bloedirritant die herrie.
Kijk je vervolgens naar de file auto’s, dan denk je ook echt van: wat bezielt je om nu als een idioot op het middelste vak van je stuur te rammen? Je ziet toch overduidelijk dat degene voor je niet door kan rijden?
Op sommige van zulke momenten maakte ik nee-schuddend oogcontact met de persoon achter het stuur, maar die leek in de verste verte niet te begrijpen waar ik het over had. Ergens ook wel weer komisch of zo haha.
7. Minimensjes
Peruanen kunnen echt piepklein zijn. Heus niet allemaal hoor, dat ook weer niet.
Het waren vooral de bergvolkeren bij wie me de lengte opviel. Vrouwtjes in een lange rok van wol of een donkerpaars gewaad en opvallende sokken met figuren erop, en op hun hoofd een klassieke hoed waaronder twee lange vlechten vandaan komen. 1 meter 50 of korter was niet per se uitzonderlijk.
Over de mensen gesproken: het is mooi om te zien hoe verbaasd men zo nu en dan naar jou als toerist kan kijken. In mijn geval was het soms alsof ze iets zagen wat ze amper konden bevatten. Zodra ik dan groette met een lach moesten ze meestal lachen.
Verder heb ik regelmatig meegemaakt dat scholieren in hun traditionele uniformen doodstil maar met voelbare spanning langs me liepen, en net na het passeren keihard begonnen te gieren.
En dan is er die oprechte vriendelijkheid nog. Van simpel gedag zeggen tot je welkom heten. Zo riep iemand op het zebrapad in Arequipa uit het niets “Bienvenido a Perú” naar me. Zorgt toch voor een lach op je gezicht zoiets.
8. Het fluoriserende drankje Inca Kola
Coca Cola… in welke landen domineert dit merk niet?
Peru is daarop het antwoord.
Want in Peru is het Inca Kola waar de mensen dol op zijn. Een frisdrank met de kleur geel die je in eerste instantie aan de nodige chemische processen doet denken. Het was ook pas na een maand toen ik er voor het eerst een slokje van overwoog te nemen. En ik moet zeggen dat ik verrast was door de smaak. Fruitig en een beetje kauwgomachtig. Ontzettend lekker zelfs.
Hoewel ik zelf bepaald geen frisdrankdrinker ben (ik heb in mijn tienerjaren zoveel cola op, dat zou iemand in heel z’n leven niet redden), vond ik het na een stevige hike echt heerlijk.
Toch zit hier een adertje onder het gras: Inca Kola is namelijk onderdeel van… inderdaad, die ene colagigant die ik hierboven al noemde.
9. Chinese invloeden
Het lijken wel Aziaten joh.
Deze gedachte ging dikwijls door mijn hoofd bij het zien van de mensen in Peru.
Wat blijkt nu?
De oorspronkelijke Peruaanse bewoners (denk aan de Inca’s) zijn afstammelingen van Aziatische nomaden die duizenden jaren geleden in grote getale richting Amerika trokken. Verder migreerden er in de 19e en 20e eeuw Chinese en Japanse arbeidsmigranten naar Peru. De eeuwenlange vermenging van deze culturen heeft ertoe geleid dat de Aziatische roots vandaag de dag nog duidelijk zichtbaar zijn bij veel Peruanen.
En niet alleen in hun uiterlijk trouwens. Zo vind je in Peru volop restaurants die chaufa op het menu hebben staan, gebakken rijst met een Chinese twist. Erg lekker!
Een ander voorbeeld is dat in sommige hotels de vierde verdieping ontbreekt, een vorm van Chinees bijgeloof. Het getal vier zou namelijk ongeluk brengen.
10. Filmpjes afspelen met kneiterhard geluid
Of het nu in de bus, de dorm van je hostel of in een eettentje is, Peruanen hebben er een handje van om filmpjes op hun telefoon te kijken en met het geluid op standje maximaal of daar vlak tegenaan.
Kijk er dus niet van op als er tijdens een tergend lange busreis iemand naast je zijn of haar telefoon erbij pakt en vervolgens een reel-marathon begint. Veelal nietszeggende korte filmpjes tjokvol irriterende geluidseffecten. Ik heb het zelf talloze keren meegemaakt, ook dat het ’s nachts gewoon doorging. Sterker nog: het gebeurt nu live naast me (en er worden al urenlang B-films afgespeeld, zonder dat iemand hier behoefte aan lijkt te hebben).
Fijn dat je immuun bent voor herrie, maar da’s niet voor iedereen zo. Oké?
Een meisje waarmee ik in Huaraz Laguna 69 bezocht (weliswaar niet voor lang, want zoals wel vaker kreeg ik al snel weer last van solodrang), vertelde me over haar ervaringen met de nachtbus van Huaraz naar Lima. Een op zichzelf al slopende rit van dik 8 uur, alleen als je dan ook uit je slaap gehouden wordt… Tijdens die reis zat een man de godganse nacht te bellen op de speaker (waar is je omgevingsbewustzijn?). En toen ze er wat van zei werd meneer nog pissig ook.
Oh ja, constante geluiden van inkomende appjes en dergelijke zijn eveneens de orde van de dag.
11. Schokkende markttaferelen
Bij ons thuis moet vlees en vis er in de supermarkt vooral appetijtelijk uitzien. Wij Nederlanders worden bij wijze van spreken al misselijk bij het zien van een kippenhart of runderlever. En dan mag je ‘bij wijze van spreken’ voor een boel mensen zelfs weglaten.
In Peru gelden hele andere wetten op vlees- en visgebied, dus bereid je maar vast voor.
Op markten is het doodnormaal dat je gevilde kippen in de zon aan scherpe haken ziet hangen. Of wat dacht je van ontvelde cavia’s die op een stapeltje liggen? Of een rauwe en ontoogde varkenskop?
Zodra je een overdekte markt binnenstapt is het soms lastig om niet te kokhalzen moet ik zeggen. De geurvermenging van dood vlees en vis is op z’n zachtst gezegd uitdagend voor je systeem. En als je blik dan valt op een stel verbleekte varkenspoten en andere onbekende ledematen en organen… tja.
12. Bizar diverse landschappen
Als er één land veelzijdig is qua landschappen dan is het Peru wel. De verschillen die je hier aantreft zijn nauwelijks voor te stellen: van sneeuwgetopte vulkanen in de Andes, glinsterende gletsjermeren en woestijnoases tot aan eeuwenoude Incasteden, kilometers diepe kloven en het tropische regenwoud van de Amazone.
Wist je bovendien dat het land drie verschillende klimaatzones en ecosystemen telt?
Wat dat betreft is Peru een schitterend land om rond te reizen. Enkel exotische stranden zoals in bijvoorbeeld Indonesië ga je er niet vinden (wel vette surfstranden trouwens). Maar hey, je kunt niet alles hebben hè?
13. Er is maar één bank zonder kosten
Pinnen in Peru doe je het beste bij Banco de la Nación, deze bank rekent geen commissie aan toeristen. Dit in tegenstelling tot tal van andere banken, waar je gerust 20 soles tot 30 soles per opname kwijt bent. 30 soles is bijna 8 euro!
De pinautomaten van Banco de la Nación heten trouwens MultiRed. Een nadeel is echter dat de limiet slechts 400 soles is, we hebben het dan over omgerekend dik 100 piek.
Dan zou je zeggen: ach, meerdere keren pinnen is prima. Da’s gezien de kosten die jouw eigen bank rekent alleen geen pretje. (In Thailand was het helemaal belachelijk op welke kosten ik werd gejaagd.)
Voor wat betreft het pinnen buiten Europa heb ik naar oplossingen gezocht, zodat die irritante pinkosten laag kunnen worden gehouden. De pinpas van Trade Republic is top kan ik je melden, bedragen vanaf omgerekend 100 euro zijn gratis uit de muur te trekken. Alles daaronder kost je 1 euro per transactie. En omdat die 400 soles op ’t moment van schrijven net ietsje meer dan 100 euro is, betaal je helemaal niets extra. Echt een aanrader! Nog zo’n pinpas die je flink geld zal besparen is die van Wise.
14. Zebrapaden zijn een wassen neus
Rustig oversteken, want je ziet een zebrapad voor je.
Dacht het effe niet!
Negenennegentig van de honderd auto’s racen lekker door, zonder ook maar het kleinste beetje oogcontact met je te maken. En zodra je ze op hun debielie rijpraktijken wijst, kijken ze je aan of je volstrekt gestoord bent.
Welgeteld één keer heb ik meegemaakt dat er een man in zijn afgeragde Toyota Corolla voor me stopte. Alsnog moest ik wachten, omdat op de strook naast hem een hele rits aan auto’s geen boodschap had aan de dikke witte strepen op het asfalt.
Het deed me denken aan Vietnam, waar zebrapaden ook zo’n grap zijn.
15. Honden in truitjes
Waar je in Nederland al gauw opkijkt wanneer je honden in een truitje ziet rondhuppelen, is hondenkleding in Peru iets heel normaals. Vaak in felle kleuren en met snoezige motiefjes erop.
Ik had geen idee waarom eigenlijk, maar een local in Cusco vertelde met dat het vanwege de kou is. Zodra de zon zakt, kan het van een comfortabele 20 graden namelijk zomaar 5 graden of minder worden. Bovendien is Peru een hoogvlieger op het gebied van alpaca- en lamawol. Het breien van hondentruien en -poncho’s is er een alom bekend ambacht.
16. Kevers… overal zoeven ze
Niet bang worden, ik heb het niet over de gitzwarte vliegende gevaartes (die er overigens eigenlijk best wel schattig uitzien van dichtbij).
Ik doel op iets heel anders: de iconische Volkswagen Kever.
Het grappige is dat je deze sfeermakers nagenoeg overal in Peru door de straten ziet kachelen. Van lichtblauw en vuurrood tot aan mintgroen en crèmewit. En soms omgebouwd tot een pronkende foodcar (zoals op de foto hierboven).
Geloof me, ook al geef je geen zak om auto’s, dan nog zal er een lach op je gezicht verschijnen wanneer je dit lieflijke autootje met elegante latina-rondingen langs ziet zoeven. Ze hebben zoveel meer karakter dan die eenheidsworsten van tegenwoordig.
Oh en als je wel iets met auto’s hebt, dan vind je dit artikel over mijn nostalgische autobelevenissen in Marokko vast lachen om even te lezen.
