Tana Toraja staat vooral bekend om haar eigenzinnige begrafenisrituelen, maar er is zeker nog een hoop meer te beleven. In deze blog deel ik mijn belangrijkste tips met je voor dit prachtige stukje van Sulawesi.

 

1. Gebruik Rantepao als uitvalsbasis

Eerlijk gezegd dacht ik afgezet te worden in het dorp Toraja. Maar al snel kwam ik erachter dat het de naam is van de gehele regio. Een regio met diverse stadjes, waaronder Rantepao en Makale.

Ik adviseer je om naar Rantepao te gaan, een levendige bestemming vanwaar je eenvoudig naar de hoogtepunten van Torajaland kunt gaan. Bovendien vind je er talloze verhuurbedrijven, toeristeninformatiepunten, goedkope guesthouses en zelfs een klein fitnesscentrum.

Een aanrader om te overnachten is Wisma Monton. Ik ben er vijf nachten gebleven. De eerste twee dagen sliep ik in Wisma Sarla. Iets minder prijzig, maar ook zeker minder comfortabel.

 

2. Woon een begrafenisceremonie bij

Tana-Toraja-Kollo-begrafenis-1

Zingende en dansende mannen tijdens de ceremonie

Aanwezig zijn bij een begrafenis in de Toraja-regio is een bijzondere ervaring. Ik heb het nog nooit meegemaakt dat een dergelijke ceremonie op deze manier wordt gevierd. Veel lachende mensen, gezelligheid en zelfs dansen met de kist. Bovendien kan het zomaar een week duren.

En het leuke is: de familie en andere nabestaanden stellen het erg op prijs als jij als toerist langskomt. Neem wel een kleine geste mee voor de familie. Denk aan suiker of sigaretten.

Mocht je het nog niet weten: degene die is overleden kan zomaar een jaar in een Tongkonan-huis gelegen hebben.

Wat ik je wel echt adviseer, is om samen met een gids te gaan. Zo kom je meer te weten over de rituelen en gedragingen tijdens deze opzienbarende dagen.

 

3. Huur een mountainbike en rijd naar het zuiden

Londa-hangende-graven

Hangende graven in Londa

Net zoals op zoveel plekken in Indonesië, kun je op redelijk wat plekken een scooter huren. Met 100.000 rupiah (zo’n 7 euro, normaal gezien de helft in dit land) relatief prijzig overigens. Je kunt het echter ook anders aanpakken, en net als ik een mountainbike huren.

Lemo-Toraja

Een stukje van Lemo

In een dag heb ik het zuiden van Tana Toraja verkend. En ja, ook daar kom je veel met de dood in aanraking. Van grafgrotten en hangende kisten tot aan tau-tau-beelden en boomgraven. Bij de laatste moet je denken aan jong overleden baby’s die staand in een boom zijn gezet. De opening is afgedekt met palmharen. Oftewel een boom vol babylijkjes. Voor mij bizar, voor de Toraja heel normaal.

Lemo-Toraja-2

Tau-tau-beelden in Lemo

Mijn gids voegde er nog aan toe dat de baby vloeistoffen uit de boom kan drinken, waardoor hij of zij verder kan leven. Want in de ogen van de nabestaanden is de kleine namelijk niet overleden.

Onderweg kom je trouwens langs schitterende stukken natuur, met rokende rijstvelden die groen en geel gekleurd zijn. Verder rijd je door allerlei kleine Tongkonan-dorpjes, waar je de meest enthousiaste mensen vindt die je je maar kunt voorstellen.

Toraja-rijstvelden

Ook rijstvelden met grazende buffels kom je veelvuldig tegen

Aan het eind van de middag kom je uit bij de stad Makale, waar je behalve het standbeeld in het water tevens een reusachtig exemplaar van Jezus Christus kunt bewonderen: Buntu Burake. Zelf heb ik ‘m alleen van afstand bekeken, aangezien het locals me zeiden dat het nog een dik uur omhoog rijden was.

De bestemmingen die ik je aanraad, zijn: Londa, Lemo, Kamira, Suaya, Tampang Allo en het eerder genoemde Makale. Weet dat je per bezienswaardigheid 20.000 entree dient te betalen. Het blijft Indonesië hè 😉 .

Makkelijk was het vinden van een fietsverhuurbedrijf overigens niet. Uiteindelijk kwam ik het bedrijf Toraja One Stop Adventures tegen. Zij verhuren bovengemiddeld goede mountaibikes van het merk Merida. De prijs is aan de hoge kant, maar het is het waard.

 

4. Maar ga ook naar Batutumonga in het noorden

Batutumonga-Toraja

Een verbluffend uitzicht vanaf Batutumonga

Als je van mooie uitzichten en natuur houdt, dan is Batutumonga een absolute must om naartoe te gaan. Het is mijn gids die me deze tip gaf, aangezien ze zelf in dit prachtige dorpje woont.

Eenmaal boven, krijg je een schitterend panorama-uitzicht over de rijstvelden als beloning. Rijstvelden die met een beetje geluk zelfs felgeel van kleur zijn.

Dus, pak de scooter of mountainbike en geniet van de adembenemende omgeving. Hoe hoger je komt, hoe mooier het uitzicht. De route alleen al is daarom al de moeite waard om af te leggen.

Vlakbij ligt bovendien nog Loko’Mata, een reusachtige steen met meer dan 20 grafkamers en enkele Tongkonans in miniatuurvorm. Speciaal om te zien.

Tip: loop in de vroege ochtend vanuit Batutumonga naar de top van Gunung Sesean om de zonsopgang te zien. Je hoeft niet getraind te zijn, de wandeling duurt heen en terug ongeveer drie tot vier uur. Kamperen is mogelijk.

5. Drink heerlijke Toraja-koffie bij Kaana Toraya Coffee

Kaana-Toraya-Coffee

Een aanrader als je van koffie houdt

Ben je net als ik een liefhebber van koffie? Indonesië kent tal van koffieplantages met ieder hun eigen kenmerkende smaak. Zo ook in Toraja. Het ‘probleem’ is alleen de manier waarop men het bereidt: koffiepoeder in een glas en vervolgens roeren met een lepel. Gevolg: waterige spul met drab.

Maar gelukkig zijn er in Rantepao enkele zaakjes met machines en filterspecialiteiten. Een daarvan is Kaana Toraya Coffee. De variatie is groot, zo kun je zelfs kiezen voor ‘Vietnamese drip’. Mijn favorieten: de dubbele espresso en de Toraja-filterkoffie.

De plek is niet heel eenvoudig te vinden. Doe even navraag bij de receptie bij Hotel Piso en ze wijzen je vriendelijk de weg naar deze gezellige stek.

Een andere koffietent die dichterbij Rantepao-centrum ligt, is JAK Koffie. Ze heeft goede recensies, al was ze helaas voor zeven dagen gesloten toen ik langskwam.

 

6. Bezoek een Tongkonan-dorp

Tana-Toraja-Tongkonan-Rante

Tongkonan Rante, het dorpje waar Liber me naar heeft meegenomen

Ik noemde het woordje ‘Tongkonan’ al regelmatig in dit artikel. Een Tongkonan is een Toraja-huis met het typische zadelachtige dak. Of een dak in de vorm van een boot, het is maar hoe je het ziet.

Anyway, het is leuk om kennis te maken met de lokale bewoners die in zo’n Tongkonan-dorp wonen. Zelf ben ik met Liber -een local uit Makassar- naar Tongkonan Rante in Bolusu gegaan. Een erg toffe ervaring. Zo heeft hij mij de binnenkant van zo’n huis laten zien en heb ik kennisgemaakt met alle bewoners. Daaronder enkele verlegen kindjes die na een tijdje spontaan in groepsverband begonnen te zingen.

De locals hebben me aan het eind van de middag uitgenodigd om een nachtje te blijven slapen. Alleen, aangezien ze hier op de grond tukken, leek me dat niet zo’n goed plan.

Je kunt ook een kijkje nemen bij de dorp Palawa, hoewel dit naar mijn mening veel minder bijzonder is. Het is eerder een toeristische attractie vind ik. Zo betaal je entree om toegang te krijgen tot een woning en zijn er diverse souvenirwinkels met ietwat pusherige verkoopsters.

 

7. Maak kennis met Ma’nene: een bizar ritueel

Nu weet ik dat oordelen over het algemeen onjuist is, maar als ik Ma’nene als bizar bestempel, zeg ik niets verkeerd denk ik zo. Zoiets heb je nooit eerder gezien hoor.

Ma’nene is het ritueel waarbij gemummificeerde lijken worden gedroogd, verschoond en verkleed. Vervolgens lopen de nabestaanden met de overledenen in een rechte lijn door het dorp heen. Deze rechte lijn vormt het pad van Hyang en heeft een spirituele betekenis. Men gelooft dat de ziel van de overleden persoon erover heen moet gaan om verbinding te maken met Hyang, een bovennatuurlijke kracht.

Ooit een ‘wandelende’ mummie met een zonnebril gezien? In Toraja is het bepaald geen uitzondering.

 

Is Pasar Bolu de moeite waard?

Pasar Bolu is een markt net buiten het centrum van Rantepao. En niet zomaar een markt. De grootste inkomsten komen hier voornamelijk uit de verkoop van waterbuffels, die aangekocht worden voor offers tijdens begrafenissen.

Zelf vond ik het weinig bijzonder om te zien, en eerlijk gezegd ook best wel zielig voor de dieren. Zielig, omdat ze met een touwtje aan hun neus vastgemaakt zitten en nauwelijks ruimte hebben om te bewegen.

Behalve waterbuffels, worden en tevens varkens aangeboden. Verder uiteraard ook de gebruikelijke groenten, fruit en lokale koffie. Een kokosnoot is er trouwens spotgoedkoop. Slechts 5.000 tot 7.000 rupiah. In euro’s betekent dit maximaal 45 cent.

 

Hoe kom je in Tana Toraja?

Zelf ben ik vanuit Makassar met de bus (Manggala Trans, 09.00 uur) naar Rantepao (Tana Toraja) gegaan. Een rit van, naar men beweert, zeven uur. Echter, ga maar van negen tot tien uren reistijd uit. De bussen vertrekken vanaf Terminal Daya, waar je eenvoudig met een Grab-bike kunt komen.

Tip: loop zelf naar het loket en ga niet in op de ‘hulp’ die op de terminal wordt aangeboden. Zodra je je door iemand naar de ticketcounter laat loodsen, betaal je namelijk commissie. Zo was mijn ticket 180.000 rupiah in plaats van 130.000. Nogal een dikke commissie, procentueel gezien in ieder geval.

Het vliegtuig is een andere optie. Een proppellervliegtuig welteverstaan. Check Skyscanner.nl of Momondo.nl voor de tijden en prijzen. Update februari 2018de vliegmaatschappij Transnusa heeft wegens weinige belangstelling de vluchten tussen Makassar en Tana Toraja afgeschaft. De dichtstbijzijnde luchthaven die vanuit Makassar te bereiken is, is nu Palopo Airport. Ze ligt op zo’n 2 uur rijden vanaf Tana Toraja.

 

Jouw Toraja-avontuur alvast online boeken?

Als je jouw reis door het indrukwekkende Toraja alvast geregeld wilt hebben, raad ik je aan om dit te doen via Local Guides. Zij bieden diverse authentieke tours aan met erg goede gidsen. Behalve de plekken die je zelf kunt bezoeken, bieden zij nog allerlei andere unieke trekkings aan die je ervaring extra gaaf zullen maken.

 

En… Ben jij al eens in Tana Toraja geweest? Wat zijn jouw ervaringen? Heb je vragen? Laat het in de comments weten 🙂 .

Ga jij backpacken in Azië?

Backpackgids-Azie-bannerDan ga ik je graag helpen 🙂 . Samen met een team van Azië-kenners heb ik Backpackgids Azië ontwikkeld. De missie is duidelijk: zorgen dat jouw reis een groot succes wordt.

Onder meer de volgende issues komen aan bod:

Hoe stippel ik een route uit? Welke route(s) kan ik volgen? We geven je er meer dan 70.
Hoe kan ik kosten besparen en toch maximaal genieten?
Hoe blijf ik veilig en gezond tijdens mijn reis?
Waar moet ik als backpacker zijn?
Welke cruciale dingen mag ik niet vergeten voor ik vertrek?
Welke accommodatie past bij mij?

Wil jij meer weten over het grootste Nederlandstalige backpackpakket voor Azië-reizigers?

Arrow

Naar de aanbieding!

6 reacties

  1. laura

    Hoi Robbert, dank voor het delen van je spannende belevenissen en het geven van tips! Ik zal er zelf binnenkort heen gaan en ben eigenlijk nog op zoek naar een goede gids. Heb jij een tip?

    Beantwoorden
      • Laura

        Hoi Robbert,
        Dankjewel. Helaas kreeg ik Manda niet te pakken. Misschien geluk bij een ongeluk, want hierdoor heb ik een fantastische tour operator gevonden die mij een onvergetelijke tour hebben gegeven (local-guides, hun prijzen zijn ook bijzonder goed gegeven hun goed uitziende website met mogelijkheden om vantevoren te boeken!)

      • mm
        Robbert

        Hoi Laura,

        Je kunt haar sowieso Whatsappen.

        Maar Local Guides is inderdaad een goede organisatie, ik raad ze tevens aan voor Kalimantan. Echter, in Tana Toraja zelf kom je zat locals tegen die je rond willen leiden. Dit zal een stuk goedkoper zijn.

  2. wendy

    Hoi,
    Als eerste erg fijn om je blog te lezen met de vele tips en verhalen. (die wij altijd kunnen gebruiken:-)
    wij vertrekken over een week naar Azie, eerst Java en dan naar Sulawesi waar we ook 4 weken voor uit getrokken hebben
    We komen aan op Makassar.
    Ons plan in grove lijnen is Makassar, Ramang Ramang, Rantepao, en dan Tentena, Ampana en dan met de boot naar de Togian eilanden.
    Ik kan heel veel zelf vinden op het internet, maar er staat weinig over de mogelijkheden en ook onmogelijkheden van het reizen van
    Rantepao naar Tentena en door naar Ampana.
    Is het mogelijk om een( luxere) reisbus te nemen ? ( zoals in Thailand bv ) of zijn er alleen locale bussen ? ( heb nog steeds een trauma van Sri Lanka namelijk:-) )
    Dit ook omdat we dan een beetje de tijd kunnen inschatten van het reizen met de bus.

    met vr gr wendy

    Beantwoorden
    • mm
      Robbert

      Hey Wendy,

      Bedankt!

      Toevallig heb ik 2 weken terug in Sri Lanka een stelletje gesproken dat onlangs de bus van Rantepao naar Tentena heeft genomen. Dit is alleen mogelijk met lokale busjes (12 tot 14 uur) en dus niet de luxe varianten die tussen Makassar en Rantepao rijden. Echter, er zijn ook ‘shared cars’ die dit aanbieden.

      Van Tentena naar Ampana duurt ongeveer 6 tot 7 uur. Je stapt over in Poso. Laat je daar trouwens niet oplichten door taxichauffeurs die beweren dat er geen bussen rijden naar Ampana.

      En dat trauma kan ik enigszins begrijpen 😉 .

      Beantwoorden

Laat een antwoord achter

Je e-mail adres wordt niet gepubliceerd.

*