Je hebt van die plaatsen die, zonder dat je ze kent, iets magisch bij je oproepen. Aït-Ben-Haddou was zo’n plaats voor mij. Ik bedoel, klinkt het niet als uit een sprookje?
Nieuwsgierig?
Laat me je, om te beginnen, meenemen naar een warme novembermiddag in de oude stad:
Dwalend door de ksar van Aït-Ben-Haddou grijpt een jongen mijn aandacht. Niet omdat hij iets roept of zo, er gaat iets mysterieus van hem uit. Hij draagt dik zwart haar in een los staartje, en zit voor zijn shop met de benen over elkaar groene thee te drinken.
Mohammed is zijn naam, maar ik mag ‘Mo’ zeggen. Hij geeft me een stevige hand en vraagt of ik ook een kopje wil. Ik heb wel trek in een bakje, dus stem ik in. Hij nodigt me bij hem binnen uit. Hoewel een fluistering in mijn hoofd zegt dat het vast weer zo’n verkoopgesprek wordt, besluit ik toch om mee te gaan.
Binnen flikkert een licht, het is er koel, voorwerpen glimmen op een houten tafel en er hangen Berber-tapijten aan de muur. “Dit zijn schatten van het Atlasgebergte,” zegt Mo met een geheimzinnige grijns. Daarna gaapt hij diep en straalt intense moeheid uit. Ik kan hem maar lastig peilen.
Als ik voor de eerste keer van de hete thee slurp, voel ik een lichte sensatie van betovering door me heen trekken. Voor me ligt namelijk een steen. Van buiten nietszeggend, van binnen roze kristallen die glinsteren in het gedempte licht. Van jongs af aan ben ik al gefascineerd door zulke stenen, ze raken me op een of andere manier.

Ik vraag aan Mo of de kwarts echt is en niet een of andere nepper of zo. Hij kijkt me met grote ogen aan, en vertelt met klem dat een vriend van hem de steen hoog in de Atlas uit een rots heeft gehakt.
Wanneer ik dan opwerp wat de edelsteen moet kosten, veert Mo op en lijkt ineens klaarwakker in plaats van slaperig. Hij speelt het bekende spelletje en vraagt hoeveel ik ervoor over heb. Tussendoor laat hij met een triestige blik doorschemeren op een houtje te moeten bijten en voor ieder verkocht product een kleine commissie te ontvangen. Een commissie die ik hem gun, daarom hoef ik nu niet het onderste uit de kan te halen.
Uiteindelijk weet ik een deal met hem te maken. “Jij helpt mij, dus help ik jou ook,” zegt Mo zachtjes – doelend op het naar zijn zeggen vriendenprijsje. Voor ik het weet heeft hij de kristalsteen al in een doorzichtig tasje gestopt, en heb ik het briefgeld aan hem gegeven.
Plots is de energie ijzig. Mo verandert van warme verhalenverteller in iemand die haast heeft en weg lijkt te moeten.
Kort erna vertrek ik met de steen. Terwijl ik de ksar weer inloop, fluistert mijn innerlijk kompas dat er iets niet klopt. Mo’s verhaal? De steen? De prijs? Mijn mededogen met hem?
En die gevoelens bleken niet ongegrond…
Zodra de woorden Aït-Ben-Haddou vallen, volgen er al snel namen zoals Gladiator, Game of Thrones, The Mummy en Prince of Persia. Het fotogenieke Berberdorp in Zuid-Marokko diende namelijk als decor voor talloze beroemde films en series, niet in de laatste plaats vanwege haar bijna buitenaardse uiterlijk.
Aït-Ben-Haddou trekt met name vanwege die naamsbekendheid al jaren duizenden bezoekers van over de hele wereld aan. Zelf ben ik erheen gegaan na mijn bezoek aan de Todra-kloof, en ik ga je er in dit artikel alles over vertellen.
Ik trap af met een beetje geschiedenis, daarna laat ik je zien wat er te doen is en hoe ik het er beleefd heb. Verder deel ik de mooiere slaapplekken en betere eettentjes met je, plus een hoop tips en alle andere info die je kunt gebruiken voor jouw bezoek aan deze piepkleine maar toch ook bijzondere bestemming. En ik zal je de afloop laten weten van het verhaal over de steen uit de intro hierboven, je zult verbaasd zijn 😉 .
Over Aït-Ben-Haddou

UNESCO zette Aït-Ben-Haddou in 1987 op de Werelderfgoedlijst en da’s niet zonder reden geweest. De ‘ksar’, het eeuwenoude ommuurde Berberdorp, bestaat er uit hand gebouwde lemen huisjes, hoge torens, een wirwar van steegjes, kunstzinnige winkeltjes en sfeervolle dakterrassen om iets te drinken. Het roept een sfeer op die je eigenlijk nergens anders vindt.
De schilderachtige omgeving van het plaatsje aan de rand van de Hoge Atlas werd jaren geleden ook ontdekt door regisseurs. Zo vormde ze de setting voor de diverse kaskrakers die ik eerder al noemde. Daaronder dus Gladiator en Game of Thrones.
‘Ksar’ en ‘kasbah’ worden nogal eens door elkaar gebruikt in Aït-Ben-Haddou, al is dit niet helemaal juist. De ksar is het ommuurde dorp opgetrokken uit leem, hout, adobe en kalk. Daarentegen betekent kasbah zoiets als een fort of een versterkt huis van een bepaalde familie. Binnen de ksar vind je zodoende meerdere kasbahs.

Hoewel je het misschien zou hopen, is de ksar helaas niet al te authentiek meer. Zo eerlijk wil ik gewoon met je zijn. Haast alle shops focussen zich op toeristen en ook hier zal je de (licht) opdringerige verkopers tegenkomen. Daarmee is de echte charme wel een tikje verloren gegaan moet ik zeggen.
Aït-Ben-Haddou werd overigens in de 11e eeuw gebouwd, al komen alle huisjes die je vandaag de dag ziet uit de 17e eeuw. De dichtstbijzijnde stad is Ouarzazate en ligt op dik 30 kilometer verderop.
Activiteiten en bezienswaardigheden in en rond Aït-Ben-Haddou
Dé activiteit in Aït-Ben-Haddou is zonder twijfel de ksar verkennen en terug in de tijd stappen. Aït-Ben-Haddou heeft echter nog wel meer te bieden, en hieronder vertel ik je wat de leukste dingen zijn om er te doen.
Dwaal door smalle steegjes in de ksar en geniet van de uitzichten

Lopend vanaf de hoofdweg beland je vanzelf op de Ait Benhaddou Bridge, die over de droog liggende rivier hangt en je direct de ksar in leidt. In deze ommuurde oude stad barst het van de smalle doorgangen, donkere steegjes, boogvormen en trappen. Verder ook een boel ateliers, cafés en uiteraard… souvenirwinkels.
Een aanrader is om naar het hoogste punt -Viewpoint Aït Ben Haddou- te wandelen en daar van een 360-graden-uitzicht over de Ounila-vallei te genieten. Je kijkt uit op een bruin landschap, praktisch alleen maar zand gevuld met de karakteristieke huisjes. Ergens wel cool, al ben ik meer van het tropische dan dit dorre en droge – min of meer een grote zandbak. De mooiste momenten zijn hier de zonsondergang en -opkomst, aangezien er dan een rode gloed over het landschap hangt.

Heb je interesse om in de geschiedenis van de Amazigh te duiken? Oftewel, wil je de Berbercultuur écht leren kennen? Dan mag je Maison de l’Oralité beslist niet missen. Voor 30 Marokkaanse dirham (MAD) krijg je een gids en een 2 uur durende rondleiding. Vergeet niet een kijkje te nemen vanaf hun terras!
Net buiten de ksar steekt een enorme kegelvormige heuvel de lucht in. Klim daar ook zeker even naar de top om een foto van de ksar te maken.

Dat de ksar tegenwoordig meer een toeristenplek geworden is, bleek wel toen ik een man in djellaba met zijn ezel zag lopen die boos: “No photo” naar me riep.
Maak een gave foto van de ksar vanaf het River Viewpoint

Voordat je de ksar inwandelt, is het de moeite om bij de brug naar beneden te gaan en een fraaie foto van het filmische dorp te schieten. In Google vind je de locatie onder de naam River Viewpoint for Aït Benhaddou (of klik hier).
Hier geldt evengoed dat de zonsopkomst en -ondergang de mooiste momenten zijn, dit vanwege de rode accenten die dan mengen met het roestbruin van de huisjes en torens.
Pak een thee of koffie in een rooftop-café

Heb je het wel gehad met slenteren door de klinkerstraatjes van de ksar? Ga dan lekker uitpuffen met een muntthee (of koffie) op een dakterras, je vindt er als gezegd volop rooftop-cafés met zithoekjes om ultiem te chillen.
Het maakt niet zo gek veel uit waar je gaat zitten, bij al deze open bars draait het namelijk vooral om één ding: het uitkijken over de zanderige vallei.
Mocht je nu toch een paar aanraders willen: La Table de la Kasbah en het Bagdad Café.
Volg een workshop schilderen of tapijten maken

Net nadat ik de hele riedel met de steen had meegemaakt, stapt er een vrouw uit de deuropening van een lemen zaakje. We herkennen elkaar onmiddellijk, ik blijk gisteren met haar in de taxi van Ouarzazate naar Aït-Ben-Haddou te hebben gezeten, en ze heeft hier in de ksar haar eigen atelier: Galerie Hassna Des Arts.
Ze heet Hassna, en evenals de steenverkoper nodigt ze me uit om thee te drinken, maar zij heeft verder geen commerciële bedoelingen. Terwijl de theepot op het vuur pruttelt, maken we een rondje langs haar kunstwerken, veelal vrouwen waarvan enkel de felle ogen zichtbaar zijn en daarmee een tikkeltje mysterieus. Boven heeft ze traditionele Berberkledij hangen.
Weet je wat nu het gave is?
Je kunt bij haar een workshop schilderen volgen, op papier, canvas en glas. Ook biedt ze lessen in het maken van Berbertapijten. De lessen schilderen starten al vanaf 100 MAD, de tapijten-cursus is 150 MAD.
Heb je geen behoefte om te schilderen? Loop dan sowieso even haar galerie binnen om er een kijkje te nemen. Hassna is, in tegenstelling tot velen, iemand die niets aan je opdringt en is enthousiast om je haar creatieve werk te tonen.
Leer Berbers koken
Eten is een belangrijk onderdeel in de cultuur van de Berbers -Amazigh- en hoe leuk is het om daar meer te weten over te komen, inclusief het zelf leren koken ervan?
Zo connect je pas echt met het lokale reilen en zeilen.
Kom achter de geheimen van de traditionele Marokkaanse keuken, en kook in een Berberhuisje met ingrediënten uit het dorp en in de buurt gelegen boerderijen. Gerechten als tajine, pastilla, zaalouk en couscous komen langs en naderhand is het smullen geblazen. Maak wat aantekeningen zodat je het ook thuis kunt maken zou ik zeggen 🙂 .
Ook voor de kookles kun je aankloppen bij Hassna’s atelier. Ze vraagt 200 MAD per persoon voor de kookles. Een andere tip die ik voor je heb is Cooking With Laila.
Overnacht in een authentiek Berberhuis

Ik vond het echt gaaf om in een traditioneel Berberhuis te verblijven, op een kilometer of drie ten noorden van Aït-Ben-Haddou in de middle of nowhere.
De naam?
Eigenaar Hamid -een Berber- bouwde dit mooie stulpje met z’n broer. Helaas sloeg het noodlot in 2023 toe, toen een aardbeving het zuiden van Marokko teisterde. De diepe scheuren in de muren zijn daar het nog altijd pijnlijke bewijs van.
De kamers behoren tot de mooiere die ik tijdens mijn reis door Marokko heb gezien, alleen let op: het matras is spijkerhard 😀 . Vond ik prima overigens, maar ik kan me voorstellen dat het voor de zachte-matrassen-lovers onder ons iets teveel van het goede is (update: die harde matrassen hebben ze na mijn review vervangen voor veel zachtere, heeft Hamid me laten weten).
Ontbijten doe je binnen, of beter: buiten op het terras met uitzicht over de roestkleurige vlaktes waardoorheen een weg kronkelt, met oprijzende bergen op de achtergrond.

En als je wilt, kunnen ze in de avond ook iets lekkers voor je koken.
Gezien de ligging is een auto wel zo handig trouwens, met de taxi ben je ervan afhankelijk of er eentje langskomt. Vanuit Aït-Ben-Haddou is dat geen probleem, maar de andere kant op kan het langer duren. Ik ben op een gegeven moment maar gaan lopen, na een poosje reed er iemand op de scooter langs die me een lift aanbood.
Bezoek de Atlas Filmstudio’s
Het gros van de toeristen bezoekt naast de ksar tevens de Atlas Studios, de allergrootste filmstudio ter wereld. Mijn ding is het niet zozeer, met name wegens de grote hordes mensen die erop afkomen. Ondanks dat is het natuurlijk best vet om over de filmsets van Gladiator en Game of Thrones te sluipen en je even in een andere wereld te wanen.
De Atlas Filmstudios dateren van 1983 en hebben door de jaren heen een prominente rol gespeeld in onder meer de al genoemde hits van films en series.
Je betaalt 80 MAD om binnen te komen, da’s inclusief een rondleiding van 45 minuten. Daarna is het doorgaans ook gedaan, je mag dan niet vrijuit meer over de sets lopen… helaas.
Ga hiken (of roadtrippen) in de Ounila-vallei

De Ounila-vallei verbindt Aït-Ben-Haddou met Telouet en biedt je een geheel andere ervaring dan de (toeristische) ksar.
Tinten van oker, groen, rood en bruin wisselen elkaar af en evenals in Aït-Ben-Haddou passeer je langs kleidorpen die tegen heuvels zijn aangebouwd, met als belangrijkste verschil dat je er amper of zelfs helemaal geen toeristen zult treffen. Om er een paar van die dorpen te noemen: Asaka, Tamedakhte en Anemiter.
Je hebt er tal van wandelingen, bijvoorbeeld die naar Tamdaght van 1,5 uur of de langere van 6 uur die je naar Telouet voert. Mocht je een gids willen, dan regel je die zonder veel problemen in Aït-Ben-Haddou.
Ben je niet van het lopen? Pak dan de auto en kruis door de Ounila-vallei, over een van Marokko’s mooiste wegen.
De stenen van Aït-Ben-Haddou: zijn ze echt?

Na de intro die ik schreef kun je het eigenlijk al raden: nee, de stenen die ze in de shops verkopen zijn keiharde neppers. De meeste dan, want enkel en alleen die met wit bergkristal blijken origineel.
Nadat ik de steen had gekocht, heb ik bij talloze locals navraag gedaan of die echt of fake was. Ze vertelden me dat de stenen gekleurd zijn, en zodra je ze onder water houdt de verf loslaat.
Dus, zie je net als ik zo’n glimmende rode, blauwe, gele, paarse of wat voor een steen dan ook… Weet dan dat je in het ootje genomen wordt.
Die witte (originele) stenen zouden je trouwens slechts 20 MAD moeten kosten, zo’n 2 euro. Het juweeltje van mij met de roze binnenkant werd vrolijk voor 160 MAD aangeboden. En ik maar denken met 70 MAD een goede deal gescoord te hebben…
Wat zijn aanraders qua eten en drinken in Aït-Ben-Haddou?

Een leuk restaurantje net buiten de ksar waar je lekker Marokkaans eten hebt voor weinig, is Auberge Azaddou Tamlalte. Je kunt er op het terras zitten en in stilte genieten van je maaltje. Gegrild vlees, couscous, tajine en Marokkaanse salade, het is er allemaal lekker. Ze koken er met verse ingrediënten.
Twee andere aanraders voor low-budget en lekker eten zijn Restaurant Zaytoune en Restaurant For You.
Verder bieden sommige accommodaties avondeten aan, doorgaans wel tegen betaling trouwens. Ik verbleef bij Tigmi Hamid en heb daar twee avonden heerlijk gegeten moet ik zeggen. Een avond tajine van rundvlees en tomaten en de andere avond ‘seffa medfouna’, vermicelli met kip en amandelen.
Trek in pizza? Da Carmine La Terrazza en Snack restaurant Riyad staan goed bekend voor wat betreft een krokante bodem belegd met verse groenten, salami en kaas.
Goede koffie hebben ze bij Passage Restaurant, al is het er best wel prijzig. Da’s sowieso het geval voor veel van de cafés en restaurants in Aït-Ben-Haddou, als je dit vergelijk met lokale eettentjes in bijvoorbeeld Fez of Ouarzazate. Zo moest ik er 20 (MAD) afrekenen voor een blikje waarop de verkoopprijs van 6 MAD geprint stond. Ehm, oké? In de ksar is Kasbah Brews een heuse hidden gem voor koffieliefhebbers.
Een superleuk theehuisje is Tawesna Salon de Thé. Behalve verse muntthee kun je er eveneens genieten van traditioneel eten. Bereid je voor op jammende dames die vol passie iets lekkers voor je in elkaar flansen.
En tot slot: in de ksar wemelt het van de sfeerrijke cafés met dakterras, daarover heb ik eerder in dit artikel al geschreven. Ga er zeker een theetje doen, bijvoorbeeld bij het hippe La Table de la Kasbah.
Waar in Aït-Ben-Haddou raad ik je aan om te overnachten?

Zoals ik hierboven al zei is het verblijven in een authentiek Berberhuis een echte aanrader in Aït-Ben-Haddou. Tigmi Hamid is wat dat betreft een topper.
Liever een riad of kasbah in het centrum van Aït-Ben-Haddou? Dan zijn Kasbah El Hajja en Riad Caravane uitstekende opties.
Een leuke en bovendien goedkope studio krijg je bij La Belle Vue Guest House. Yep, het is vrij basic maar voor het aantrekkelijke prijsje kun je ook niet alles verwachten natuurlijk.
Taman’Art Space is een onwijs gaaf guesthouse met creativiteit als pijler. Het is een charmante plek met flair en een hoop kunstzinnige elementen, ideaal voor schrijvers, kunstenaars of mensen die inspiratie zoeken.
Hostels vind je verder niet in Aït-Ben-Haddou. Wel kun je ervoor kiezen om in Ouarzazate in een hostel te tukken, en daarvandaan een dag naar Aït-Ben-Haddou te gaan. Da’s sowieso een aanraders indien je low-budget wilt reizen, in Aït-Ben-Haddou zijn de accommodaties namelijk relatief prijzig. Zelf sliep ik een nachtje in het goed beoordeelde Afgo Hostel. Ze hebben er zowel dorms als privékamers.

Ook kun je er gebruikmaken van de keukens, wat top is. Een ander pluspunt is het grote dakterras, je raakt daar gemakkelijk met andere backpackers aan de praat.
Hoeveel dagen raad ik je aan om in Aït-Ben-Haddou te blijven?

1 volle dag is in principe genoeg om de ksar van Aït-Ben-Haddou en de nabije omgeving te ontdekken. Ik zou dan dus 2 nachten boeken. Mocht je nog een kookles of schilderworkshop willen doen, plak er dan gewoon een extra dagje aan vast.
Zelf ben ik 2 nachten in Aït-Ben-Haddou gebleven, waarbij ik pas later op de middag aankwam, omdat ik vanuit de Todra-kloof gereisd kwam. Nadien ben ik nog 1 nacht in Ouarzazate blijven slapen, al heb ik daar weinig meer gedaan behalve een beetje chillen op mijn kamer en werken aan artikelen.
Hoe zit het met transport in Aït-Ben-Haddou?

Eenmaal in Aït-Ben-Haddou doe je alles te voet. In de ksar heb je zelfs geen andere optie en zal je diverse trappetjes moeten ‘overwinnen’ om bij de top te komen.
Het is ook mogelijk om de omgeving ter paard te verkennen. Je hebt keuze uit een handjevol ranches, Ranch Cheval staat te boek als een van de beste, zowel op het gebied van diervriendelijkheid als de tours die ze aanbieden.
Wil je naar de filmstudio’s in Ouarzazate, dan kun je vanuit het centrum een (gedeelde) taxi die kant op nemen. Reken op 15 MAD aan kosten indien je de taxi met andere lui deelt.
Wat is de beste reistijd voor Aït-Ben-Haddou?

De drukste periode om Aït-Ben-Haddou te bezoeken is de zomer, oftewel de maanden juni, juli en augustus. Met name juli en augustus zijn hectisch. En snikheet bovendien, want temperaturen kunnen boven de 40°C uitstijgen.
Dus nee, de zomer zou ik niet persé aan willen raden. Je kunt beter gaan tijdens de herfst -september tot en met november- of de lente -maart tot en met mei-. Het is er dan een stuk rustiger (al zie je alsnog genoeg mensen in de ksar) en de temperaturen zijn met 20°C tot 25°C relatief mild. Zodra de zon onder is koelt het overigens wel aanzienlijk af, minder dan 10°C is dan heel normaal.
Ten slotte is er de winter -december tot en met februari- waarin je nauwelijks toeristen zult tegenkomen in Aït-Ben-Haddou. De temperatuur overdag schommelt tussen de 10°C en 20°C, terwijl je ’s ochtends en ’s avonds in de vrieskou zit. Verder is er meer kans op regen in deze maanden.
Hoe kom je in Aït-Ben-Haddou?

Aït-Ben-Haddou is op eigen houtje per de auto te bereiken of met een (gedeelde) taxi vanuit Ouarzazate. Er is ook een vliegveld (OZZ) met zowel nationale als internationale verbindingen. Een treinstation vind je er niet.
Zelf reisde ik vanuit Tinghir bij de Todra-kloof met de bus naar Ouarzazate, die rit duurt zo’n 3 uur. Daarna kun je vanaf de aangrenzende taxistandplaats voor 15 MAD een gedeelde taxi naar Aït-Ben-Haddou nemen, wat nog een half uurtje reizen is.
Vertrek je in Merzouga? Dan ben je minimaal 5,5 uur onderweg (zonder stops). De bus van operator Supratours doet er 7,5 uur over om naar Ouarzazate te komen. Ik zou echter zeker in Todra stoppen, mits je de tijd hebt. Het zou zonde zijn als je de kloof mist.
Kom je vanuit Marrakech? Met de bus ben je dan pakweg 4 uur onderweg om Ouarzazate te bereiken. Daarvandaan vertrekken tevens tours richting Aït-Ben-Haddou, je reist dan per minivan en trekt in 3 dagen via de woestijn van Merzouga naar Fez (of vice versa).
Buskaartjes koop je op 12Go of op het station van vertrek. Dat laatste is het goedkoopst en prima te doen (ik deed het telkens zo).
Maak je een roatrip door Marokko en wil je goedkoop een comfortabele auto huren? Je regelt het binnen een paar klikken bij Discover Cars.
Meer lezen over Marokko
- Dit is wat een reis door Marokko écht kost
- Waarom ik Marrakech tegen vond vallen
- Deze dingen wil je niet missen in Marrakech
- 5 leuke dingen om te doen in het authentieke Tétouan
- 8 leuke dingen om te doen in ‘de Blauwe Parel’ Chefchaouen
- 10 leuke dingen om te doen in de koningsstad Fez
- Is Merzouga (de Sahara) écht zo bijzonder?
- De machtig mooie Todra-kloof bezoeken
- Marokko: waar auto’s niet met pensioen gaan
- Deze dingen vond ik minder leuk in Marokko
- Mijn route door Marokko: in 3 weken langs hoogtepunten en hidden gems












